Nieuws

Ommerschans spel

Vanaf heden is er voor de liefhebbers van de Ommerschans een bordspel beschikbaar, speciaal ontworpen om de geschiedenis van de bedelaarskolonie te leren kennen.

[lees meer]

Database Vondelingen en Weeskinderen online

De namen van bijna 9.000 vondelingen en weeskinderen uit heel Nederland komen op 23 oktober online. De kinderen werden vanaf 1824 naar Veenhuizen gestuurd, een van de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid. Onder hen was de vondeling die de naam Simon Vestdijk had gekregen, de grootvader van de latere schrijver.

De namen zijn ingevoerd tijdens het werk aan het boek De Kinderkolonie van Wil Schackmann, dat in september is verschenen. De database is vanaf 23 oktober toegankelijk via de website www.alledrenten.nl. De gegevens zijn bedoeld voor de meer dan 1 miljoen Nederlanders met een voorouder in de armenkoloniën van de Maatschappij van Weldadigheid.

[lees meer]

Lezing: Dagelijks leven in bedelaarsgesticht Ommerschans

De Vereniging Ommerschans organiseert, samen met de Reestkerk, op donderdag 10 november een lezing over de geschiedenis van de Ommerschans. Tijdens deze avond is Wil Schackmann, auteur van het boek De Bedelaarskolonie, aanwezig om te vertellen over het dagelijks leven in het bedelaarsgesticht.
Er werd gelachen, gehuild en er werden kinderen geboren. Helmuth Rijnhart laat zien hoe men kan onderzoeken of men afstammeling is van een van deze paupers. Zij zullen dit op een boeiende en interactieve wijze aan ons presenteren. De lezing begint om 19.45 uur en vindt plaats in de Reestkerk in Oud Avereest.

[lees meer]

Over de Ommerschans - door E. Dijk

In de jaren 1987 tot 1988 heeft E. Dijk een aantal artikelen geschreven voor het weekblad "Nieuws uit Ommen" over de historie van de Ommerschans.
Op een boeiende manier brengt hij in zijn verhalen het verleden van de Ommerschans opnieuw tot leven. U kunt deze bundel artikelen hier lezen.

Rondwandelingen ommerschans 2016

De resterende data voor de rondwandelingen 2016 in de Ommerschans;

Zondagmiddag 11 september: start 14.30 uur

Locatie: Hoeve no 4, familie Hiemstra, Balkerweg 72 Ommerschans
De kosten voor de rondwandeling bedragen vijf euro per persoon inclusief koffie/thee.

Projectplan Koloniën van weldadigheid

Nieuw in aanvraag is het projectplan van de Koloniën van Weldadigheid: Één geschiedenis, vijf verhalen. Zie projecten om het plan te downloaden.

Nieuws archief

Nieuws uit 2015
Nieuws uit 2014
Nieuws uit 2013

Ommerschans bordspel

28 november 2016

Vanaf heden is er voor de liefhebbers van de Ommerschans een bordspel beschikbaar, speciaal ontworpen om de geschiedenis van de bedelaarskolonie te leren kennen.

Het bordspel: De Kolonie van Weldadigheid - Ommerschans is ontwikkeld om op een speelse manier het leven in deze bedelaarskolonie te ontdekken.
Op uw verzoek kunnen wij u dit spel toesturen. De kosten bedragen 15,- excl. verzendskosten.
Het spel is verkrijgbaar via onze website middels het contactformulier.
Afhalen is ook een mogelijkheid bij hoeve no 4, Balkerweg 72 Ommerschans, geef a.u.b. wel even aan als u komt.

[terug]



Lezing: Dagelijks leven in bedelaarsgesticht Ommerschans

Zondag 16 oktober 2016

De Vereniging Ommerschans organiseert, samen met de Reestkerk, op donderdag 10 november een lezing over de geschiedenis van de Ommerschans. Tijdens deze avond is Wil Schackmann, auteur van het boek De Bedelaarskolonie, aanwezig om te vertellen over het dagelijks leven in het bedelaarsgesticht. Er werd gelachten, gehuild en er werden kinderen geboren. Helmuth Rijnhart laat zien hoe men kan onderzoeken of men afstammeling is van een van deze paupers. Zij zullen dit op een boeiende en interactieve wijze aan ons presenteren. De lezing begint om 19.45 uur en vindt plaats in de Reestkerk in Oud Avereest.

Stukje bij beetje wordt de geschiedenis van de kolonie Ommerschans (1819-1859) ontrafeld. Er is steeds meer duidelijk welke mensen er geleefd hebben en hoe ze daar leefden. Dat inzicht delen met belangstellenden is de bedoeling van de Vereniging de Ommerschans.

In het boek De bedelaarskolonie beschrijft Wil Schackmann hoe het bedelaarsgesticht tot stand kwam, wat voor mensen daar kwamen en hoe die werden behandeld. Doorspekt met vermakelijke anekdotes over het dagelijkse leven in het etablissement, komt men er achter waar de warme maaltijd uit bestond, welk werk de bedelaars verrichtten en hoe ze werden gestraft voor overtredingen van het tuchtreglement. De verrassende conclusie van het boek is dat 60% van de ‘bedelaars’ een lichamelijke of geestelijke beperking had en daarom schreef het Historisch Nieuwsblad: ‘Wie op zoek wil naar de oorsprong van de Nederlandse verzorgingsstaat moet deze studie van Wil Schackmann lezen.’ Het boek is deze avond te koop voor 15 euro en kan gesigneerd worden.

Helmuth Rijnhart verzamelt gegevens over de bewoners en publiceert deze op internet. Hij heeft in kaart gebracht wie de eerste bewoners waren van de grote hoeves op het terrein rond de eigenlijke schans. Veel tegenwoordige inwoners van het gebied blijken familie-banden te hebben met deze ‘hoevenaars’. De eerste paar duizend bedelaars staan al op www.bonmama.nl en ook daar zitten er bij die in Avereest en omgeving een groot nageslacht hebben nagelaten. Via al die gegevens kunnen mensen van huis uit onderzoeken of er voorouders van hen in of rond het bedelaarsgesticht hebben gewoond. Rijnhart vertelt tijdens deze lezing hoe in de door hem gepubliceerde gegevens te zoeken en welke opmerkelijke feiten daarin te vinden zijn.

De lezing vindt plaats op donderdag 10 november 2016 en begint om 20.00 uur (inloop vanaf 19.45 uur) in de Reestkerk in Oud Avereest. Entree is 5 euro, leden van de Vereniging Ommerschans en Vrienden van de Reestkerk betalen 2,50 euro. Na afloop is er een gelegenheid om onder het genot van een hapje en een drankje met elkaar na te praten.

Poster 10 november


[vorige pagina]

Database Vondelingen en Weeskinderen online

Zaterdag 22 oktober 2016

De namen van bijna 9.000 vondelingen en weeskinderen uit heel Nederland komen op 23 oktober online. De kinderen werden vanaf 1824 naar Veenhuizen gestuurd, een van de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid. Onder hen was de vondeling die de naam Simon Vestdijk had gekregen, de grootvader van de latere schrijver.

De namen zijn ingevoerd tijdens het werk aan het boek De Kinderkolonie van Wil Schackmann, dat in september is verschenen. De database is vanaf 23 oktober toegankelijk via de website www.alledrenten.nl. De gegevens zijn bedoeld voor de meer dan 1 miljoen Nederlanders met een voorouder in de armenkoloniën van de Maatschappij van Weldadigheid.

Veenhuizen
Veenhuizen is bekend als detentiecentrum voor bedelaars en landlopers, maar het is nooit de bedoeling geweest dat die daar zouden komen. De kolonie Veenhuizen is in 1824 gebouwd om vierduizend (wees)kinderen te huisvesten met daarbij echtparen om op hen te passen. Het moest één groot kinderdorp worden. Door de tegenwerking van stedelijke weeshuizen kwam slechts de helft van dat aantal kinderen. De overige ruimte in Veenhuizen werd noodgedwongen opgevuld met bedelaars.

Vondelingen
Lang niet altijd werd genoteerd welk van de kinderen vondelingen waren, maar vaak is het aan de namen te zien. Susanna Onbekend zal zeker op straat gevonden zijn, net als Louise Naamloos, en bij Hendrik Egelantier en Schake Amstel is de vindplaats in de naam verwerkt. Zo ook bij een Veenhuizense wees die was gevonden op de hoek van de Oostvest en de Dijkstraat in Haarlem en daarom de achternaam Vestdijk had gekregen. Hoe ze aan de voornaam Simon kwamen is niet bekend, maar zijn gelijknamige kleinzoon werd later schrijver.

Unesco Werelderfgoed
De Nederlandse koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid hopen samen met de Belgische koloniën in 2018 de status van Unesco Werelderfgoed te verkrijgen.

[vorige pagina]

Nieuws archief 2015

Beleefdag zaterdag 31 oktober 2015

Zaterdag 31 oktober 2015 is er wederom een doedag in de ommerschans.
Via deze flyer kunt u hier meer over lezen.

Aanvang: 13.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: Boerderij Veldzichthoeve, Balkerweg 80, Ommerschans

Vrijwilligersochtend 24 oktober

Aanvang: 8:30 uur

Doedag zaterdag 26 september 2015

Aanstaande zaterdag is er weer een Doedag in de Ommerschans.
Via deze en deze flyer kunt u hier meer over lezen.
Opgave kan via het contactformulier. Of per mail via info@ommerschans.nl

Aanvang: 10.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: Boerderij Veldzichthoeve

Werkzaamheden Ommerschans weer opgestart

Het verhaal van de Ommerschans gaat verder.
Nu het broedseizoen is afgelopen en de meeste planten zijn uitgebloeid, start Staatsbosbeheer de laatste fase van de werkzaamheden Ommerschans op.
De werkzaamheden bestaan onder andere uit het aanbrengen van grond en het profileren van het ravelijn aan de noord- en westzijde. Uitbaggeren van de gracht rond het middenterrein en nabij de begraafplaats.
Het werk zal worden uitgevoerd door de firma Nonak uit Ommen onder toeziend oog van een archeoloog van de firma Earth uit Amersfoort. De werkzaamheden zullen ongeveer 7 weken gaan duren.
Met de uitvoering van de werkzaamheden wordt invulling gegeven aan de visie die tijdens de participatie Ommerschans is ontstaan.
De drie grote historische tijdlagen: De vestingstijd, de bedelaarstijd en de huidige tijd worden weer zichtbaar in het terrein.
Maar er wordt niet alleen fysiek in het terrein gewerkt. Ook het verhaal van Overijssel in de Ommerschans wordt levend gehouden. In dat kader hebben we al enkele publieksdagen voor u georganiseerd. Denk aan kerst met de bedelaars, de archeologiedag van 4 juli.
Op 26 september organiseren we een culturele doedag met workshops. En op 31 oktober staat de laatste publieksdag gepland. Zet deze data alvast in uw agenda.

Op woensdag 3 september van 13.30 tot 15.30 uur zal boswachter Arkes op locatie aanwezig zijn om, indien nodig, ter plekke uitleg te geven omtrent de werkzaamheden.

De laatste inrichtingsfase wordt mogelijk gemaakt door provincie Overijssel, gemeente Ommen Hardenberg , Waterschap Groot Salland en medewerking van Forensisch Psychiatrisch Centrum Veldzicht.

Rondwandeling 6 september

Aanstaande zondag 6 september 2015 is de laatste rondwandeling met gids gepland.
Voor meer informatie, zie Agenda.

Kom op 4 juli naar de Ontdekdag in de Ommerschans

De Ommerschans is een prachtig natuurgebied met een bijzondere historie en staat op de nominatie om benoemd te worden tot Unesco werelderfgoed. In de 17e eeuw werd in de Ommerschans een groot verdedigingswerk gebouwd om te voorkomen dat de Spanjaarden via Ommen naar het Noorden zouden trekken. In 1820 werd in de Ommerschans een dwangkolonie geopend, waar duizenden bedelaars verbleven in erbarmelijke omstandigheden. Het duurde tot 1890 voordat dit gesticht haar deuren weer sloot.

De bewogen geschiedenis heeft een uniek landschap achtergelaten. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes waar je de verhalen voelt. Op dit moment wordt er door Staatsbosbeheer en haar partners hard aan gewerkt om de bijzondere historie weer zichtbaar te maken in het landschap. En op zaterdag 4 juli wordt de geschiedenis tot leven gebracht tijdens de Ontdekdag!

Op 4 juli kan iedereen onder begeleiding van gidsen het verhaal van de Ommerschans beleven. Onderweg ontmoet men historische figuren die de bezoeker meenemen in de geschiedenis. Daarnaast kan men onder begeleiding van archeologen zelf meewerken aan het opgraven van muurresten van het oude Hospitaal en kunnen de kinderen met een metaaldetector op zoek gaan naar verborgen schatten. Natuurlijk is er de gelegenheid om in bijpassende sfeer te genieten van een kopje soep uit de grote ketel en wordt er boven het vuur brood gebakken.

Kortom, een dagje unieke geschiedenis beleven in de Ommerschans! De Ontdekdag is gratis toegankelijk en wordt gehouden op zaterdag 4 juli a.s. van 10.00 tot 15.00 uur. Verzamelpunt is Balkerweg 72 in Vinkenbuurt. De laatste groep vertrekt rond 14.00 uur.


Informatieavond Nominatie Werelderfgoed

U hebt via de media wellicht vernomen dat er de nodige ontwikkelingen zijn omtrent de Nominatie voor Werelderfgoed Unesco.
Het kabinet heeft een besluit genomen. De regering heeft ons prioriteit gegeven. Dat wil zeggen dat we wellicht in 2018 deze status kunnen verkrijgen. Precies 200 jaar na de oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid.
Maar ook voor de Ommerschans zijn er de nodige ontwikkelingen. Er is een convenant, op initiatief van onze Vereniging, ondertekend door vijf partijen.
Om u volledig te informeren omtrent al deze ontwikkelingen nodigen we u van harte uit voor een extra ledenvergadering.

Datum: 9 juli 2015
Locatie: Familie Hiemstra, Balkerweg 72, Ommerschans
Aanvang: 20.00 uur

We willen u dan graag informeren omtrent de laatste stand van zaken.


Nieuwe bestuursleden

De nieuwe bestuursleden willen zich de komende tijd aan u voorstellen.
Als eerste heeft Henk Michel een mooi verhaal opgesteld, deze kunt u lezen onder het kopje Vereniging.


Register overledenen

Nieuw op onze website is het register van overledenen in de Ommerschans.
Indien u op zoek bent naar familieleden die mogelijk in de ommerschans begraven zijn, kunt u deze lijst raadplegen.

http://ommerschans.nl/overledenen


Nieuwsbrief 18 februari

De nieuwsbrief over de werkzaamheden in de Ommerschans. Zie de pagina Projecten.


Archeologisch onderzoek Ommerschans

De zuid-westelijke (bijna) punt van het vierkantgebouw uit de kolonietijd. De majoorswoning
De zuid-oostelijke punt van het mannenwerkverblijf. De noord-oostelijke punt van het vrouwenwerkverblijf.
De noord-westelijke punt van het mannenwerkverblijf.

Nieuws archief

Nieuws uit 2016
Nieuws uit 2014
Nieuws uit 2013

Nieuws archief 2014


Friese Waterlinie Week

In augustus organiseert Hotel Restaurant Lunia de week van de Friese Waterlinie Week.
Met behulp van cultuurhistoricus Karst Berkenbosch kunnen geïnteresseerden op verschillende manieren alles te weten komen over deze Linie.
Als schrijver van het boek Bij de bek af is Karst een echte expert.
Hij neemt u mee het gebied in en zal u als voormalig cabaretier en journalist op aantrekkelijke wijze alles over de Linie vertellen.

Hieronder het hele programma van de Friese Waterlinie Week (19-23 augustus)
Dinsdag 19 augustus 9.30 uur verzamelen in Lunia. Met de bus (met fietsenkar) naar startlocatie. Fietstocht van Zwartendijksterschans naar Lunia. 45 km.
Woensdag 20 augustus 10.00 uur verzamelen op het parkeerterrein van Staatsbosbeheer aan de Pieter Stuyvesantweg in Nijetrijne. Vaar- en wandeltocht door de Rottige Meente.
Donderdag 21 augustus 11.00uur verzamelen in Lunia. Na een inleidend verhaal vertrekken we op eigen gelegenheid naar Steenwijk. Bezoek museum en stadswandeling in Steenwijk, waar de troepen van Bommen Berend waren gelegerd.
Vrijdag 22 augustus 9.00uur verzamelen. Bustocht door het hele gebied van de Friese Waterlinie.
Zaterdag 23 augustus 9.30 uur fietsen vanaf Kuinre naar Lunia. Fiets in fietskar, vervoer per bus naar startlocatie. Tocht is 45km.
Op zaterdagavond 23 augustus wordt de feestweek afgesloten met een Middeleeuwse bbq en passende muziek.

Voor meer informatie: http://www.lunia.nl/


Wandelen met gids

Indien u met een kleine groep door de Ommerschans of het Reestdal wilt wandelen onder begeleiding van een gids kan u zich op de onderstaande website aanmelden.
Bij deze wandeling kan u ook een demonstratie smeden bijwonen.
Voor meer informatie kunt u terecht op de website van Tineke Poortman.
http://www.wandelenmetgids.nl/ijzer-vuur.php


Boekje "de Ommerschans"

Het boekje "de Ommerschans" van onze vereniging is uitgekomen.
Het is te verkrijgen via de vereniging, de kosten zijn 7,50 euro (incl. verzendskosten).
Leden van de vereniging krijgen het boekje gratis.
Indien u het boekje wilt aanschaffen kunt u contact opnemen via de contactpagina met als onderwerp 'Boek bestellen'.

Nieuws archief

Nieuws uit 2016
Nieuws uit 2015
Nieuws uit 2013

Nieuws archief 2013

Lezing boek Wil Schackmann

Op dinsdag 24 september 2013 is er een lezingsavond georganiseerd met als thema het boek van Wil Schackmann 'De bedelaarskolonie'.
Locatie: de Veldzichthoeve (Ommerweg 67, Balkbrug)
Tijd: 19.30 (ontvangst) 20.00 (aanvang lezing)
Voor meer informatie: klik hier


Boek van Wil Schackmann verschenen

Het boek van Wil Schackmann `De Bedelaarskolonie: het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen`, is uitgebracht en wordt op zondag 26 mei tijdens de Koloniedag in Frederiksoord gepresenteerd. Voor meer informatie, klik hier.


Nieuws archief

Nieuws uit 2016
Nieuws uit 2015
Nieuws uit 2014

Nieuws archief 2012

Vereniging

De Ommerschans is een uniek gebied in de gemeenten Ommen en Hardenberg met een kleurrijke en interessante historie. Het gebied ligt in de gemeenten Ommen en Hardenberg.

Om dit mooie gebied voor de toekomst te behouden, maar ook leefbaar te houden en de informatie over de Ommerschans breder uit te dragen is op 18 december 2001 de Vereniging De Ommerschans opgericht.

Doelstelling

De vereniging heeft ten doel het behoud en de verbetering van de landschappelijke aspecten en cultuur historische elementen van de Ommerschans, waarbij tevens wordt uitgegaan van de informatieve en educatieve waarde van het gebied.

Zij tracht dit doel te bereiken door:

- het als belangenorganisatie aanspreekpunt te zijn voor gemeenten, provincie, Staatsbosbeheer, waterschap, het Oversticht en anderen

- het, waar mogelijk mede organiseren van het onderhoud van het gebied

- het op kleinschalige wijze ontsluiten van het gebied

- het verrichten of laten verrichten van onderzoek en/of studie 's

- het organiseren van educatieve programma's

- het meer bekend maken van de waarde van het gebied bij het publiek

- alle overige wettige middelen welke bevorderlijk kunnen zijn voor de verwezenlijking van de doelstelling.

Werkwijze

Praktisch zoeken naar een manier om cultuurhistorische- en landschapselementen te verbeteren en te behouden.

Opstellen van o.a. educatieve programma's, publicaties, rondleidingen, uitgave van een historisch boekje om de Ommerschans meer bekendheid te geven en de historische-, culturele- en landschappelijke waarden van de Ommerschans zo goed mogelijk uit te dragen.

Bestuur

Voorzitter: Jan Veurink
Vice-voorzitter: Henk Michel
Secretaris: Ans Esselink
Penningmeester: Henk Hiemstra
Algemeen bestuurslid: William Janssen
Algemeen bestuurslid: Ingrid van der Velde


Even voorstellen - Henk Michel

Waarom werd ik bestuurslid van de vereniging De Ommerschans?

Sinds het najaar van 2014 ben ik bestuurslid van de Vereniging de Ommerschans.

Als ongeveer twaalfjarige jongen reed ik een keer met mijn vader mee in de auto langs de Ommerschans op de terugweg van Enschede naar Groningen, waar we toen woonden. Mijn vader wilde me laten zien waar hij in de oorlog een paar dagen ondergedoken had gezeten. Dat bleek Hoeve no. 4 te zijn, de boerderij van de familie Hiemstra aan de zuidkant van de schans. We werden zeer gastvrij ontvangen en natuurlijk kwam mijn vader daar uitvoerig aan de praat met de Hiemstra ’s. Mijn vader heeft me wat van de Ommerschans laten zien en we kwamen pas heel laat in de avond thuis in Groningen waar mijn vader de wind van voren kreeg van mijn moeder (terecht!) omdat hij niet even naar huis gebeld had over onze late thuiskomst.

Toen ik zelf in dienst zat als dienstplichtige halverwege de jaren zeventig, werd ik een keer midden in de nacht per parachute gedropt ‘in de buurt van Ommen’ om samen met een kameraad de volgende nacht de bruggen over de Vecht bij Ommen op te blazen omdat de Russen in aantocht waren. Zo werden langs de hele Vecht van de Duitse grens tot Zwolle op verschillende plekken militairen gedropt om op een afgesproken tijdstip de volgende nacht alle bruggen tegelijk onklaar te maken. Het afwerpen per parachute gebeurde niet erg nauwkeurig want mijn maat en ik kwamen iets ten westen van de N48 ter hoogte van Balkbrug op de grond en de eerste de beste dekking die we konden vinden bleek.. de Ommerschans. We liepen de Ommerschans binnen vlak achter de voormalige dokterswoning en ik herkende de Ommerschans aan de brede vestinggracht. Dat was dus mijn 2e bezoek aan de Ommerschans. ’s Nachts zijn we via Witharen richting Ommen gelopen en overdag hebben we heerlijk liggen slapen in een hooiberg in Varssen. De volgende nacht hebben we de Vechtbruggen bij Ommen ‘opgeblazen’ en zo hebben we de opmars van de Russen voorkomen, waar iedereen ons nog steeds dankbaar voor is.

De derde ontmoeting met de Ommerschans was enkele jaren geleden. We woonden inmiddels in Almelo en ik haalde mijn ruim negentig jarige moeder op uit Groningen om een weekend bij ons te logeren. Ze had een hele toeristische route bedacht die liep van Veenhuizen – waar ze geboren is als dochter van een veldwachter – via Ommerschans naar Almelo. In Ommerschans wilde ze kijken of Hoeve 4 er nog stond, de boerderij van de familie Hiemstra waar ze vroeger als meisje van een jaar of tien vaak gespeeld had... Toen ik mijn moeder vertelde dat ik hier eerder was geweest met vader omdat hij op dezelfde boerderij ondergedoken was, moest ze hartelijk lachen en zei: “Ik wist wel dat het hier ergens in de buurt was, maar dat het precies dezelfde boerderij was, wist ik niet”.

Toen ik op deze manieren met de Ommerschans in aanraking was gekomen, was mijn interesse gewekt en ben ik meer over de Ommerschans gaan opzoeken in boeken, musea, internet en ik raakte hoe langer hoe meer geboeid door de Ommerschans en de Maatschappij van Weldadigheid. Binnen het bestuur van de vereniging hoop ik mijn bijdrage te leveren aan het levend houden van het verhaal van de Ommerschans.

Henk Michel, Almelo, april 2015

Werkgroepen

Lid worden

Informatieboekje

Boekje "de Ommerschans"

Het boekje "de Ommerschans" van onze vereniging is uitgekomen.
Het is te verkrijgen via de vereniging, de kosten zijn 7,50 euro (incl. verzendskosten).
Leden van de vereniging krijgen het boekje gratis.
Indien u het boekje wilt aanschaffen kunt u contact opnemen via de contactpagina met als onderwerp 'Boek bestellen'.

Agenda

Lezing: "Dagelijks leven in het bedelaarsgesticht de Ommerschans"

Datum: 10 november 2016
Inloop: 19.45 uur
Aanvang: 20.00 uur
Locatie: Reestkerk Oud Avereest
Adres: Oud Avereest 5, Balkbrug

Meer informatie: [Nieuws]

Rondwandelingen 2016

Rondwandelingen 2016 in de Ommerschans:

Zondagmiddag 20 maart: start 14.30 uur
Zondagmiddag 17 april: start 14.30 uur
Zondagmiddag 22 mei: start 14.30 uur
Zondagmiddag 26 juni: start 14.30 uur
Donderdagavond 14 juli: start 19.00 uur
Donderdagavond 28 juli: start 19.00 uur
Zondagmiddag 21 augustus: start 14.30 uur
Zondagmiddag 11 september: start 14.30 uur

Locatie: Hoeve no 4, familie Hiemstra, Balkerweg 72 Ommerschans
De kosten voor de rondwandeling bedragen vijf euro per persoon inclusief koffie/thee.


Agenda archief

Agenda archief

Beleefdag Ommerschans

Datum: 31 oktober 2015
Aanvang: 13.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: Boerderij Veldzichthoeve, Balkerweg 80, Ommerschans

Ontdekdag in de Ommerschans

Beleef onder leiding van gidsen het verhaal van de Ommerschans of graaf mee met de archeologen naar de fundamenten van de Ommerschans.

Datum: 4 juli
Aanvang: 10.00 uur
Locatie: Familie Hiemstra, Balkerweg 72, Vinkenbuurt

Rondwandelingen met gids - Ommerschans

Datum: Zondag 14 juni
Aanvang: 14.30 uur

Datum: Woensdag 5 augustus
Aanvang: 19.30 uur

Datum: Zondag 6 september
Aanvang: 14.30 uur

Avondwandeling

5 augustus - 19.30 uur

Algemene ledenvergadering

29 oktober - 20.00 uur

Vrijwilligersdagen

Dit jaar staan er weer enkele leuke en gezellige vrijwilligersdagen gepland.
Wilt u ook meehelpen ?

21 maart - 8.30 uur
24 oktober - 8.30 uur
14 november - 8.30 uur
En verder

Informatie over verschillende activiteiten waaronder; een natuurbelevingsdag, Schep-een-Schansdag, archeologiedag vind u binnenkort op deze pagina.

Oranje Fonds

Het Oranje Fonds organiseert samen met duizenden organisaties in het land NLdoet; de grootste vrijwilligersactie van Nederland. NLdoet zet vrijwillige inzet in de spotlights en stimuleert iedereen om een dag(deel) de handen uit de mouwen te steken. De afgelopen 10 jaar zijn er maar liefst 40.000 klussen geklaard en hebben 1,5 miljoen mensen deelgenomen.
Vereniging de Ommerschans heeft zich aangemeld voor 21 maart met de klus; snoeien en opruimen van de begraafplaats Ommerschans.
Aanmelden kan via de website NLdoet.nl, locatie Vinkenbuurt.

Presentaties

Ook verzorgen wij presentaties. Mocht u hierin geïnteresseerd zijn, neem dan gerust contact met ons op en vraag naar de mogelijkheden hiervoor. Verder zullen we dit jaar ons richten op het participatieproject. Elders op deze website staat hier over meer vermeld.

Agenda huidig

Projecten

Koloniën van Weldadigheid
Één geschiedenis, vijf verhalen

Visiedocument de Ommerschans (2009)
De Stichting Participatie Ommerschans is opgezet om dit visiedocument te realiseren.

Unesco rapport september 2013

Werkplan begraafplaats Ommerschans

De Verdedigingsschans

Voor de Noordelijke Nederlanden is 1591 een belangrijk jaar in de Tachtigjarige Oorlog als Zutphen, Deventer, Delfzijl, Hulst, Nijmegen, Steenwijk, Coevorden en Geertruidenberg op de Spanjaarden wordt heroverd, uiteindelijk valt in 1594 ook de stad Groningen. Stad en Ommelanden worden daarop als volwaardig lid opgenomen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In 1596 nemen de Groningers het besluit om de grenzen van het gewest beter te gaan beschermen. Coevorden, Boertange en Bellingwolde worden gefortificeerd. De zuidgrens tussen Coevorden en Meppel blijft grotendeels onbeschermd, maar dat was gezien de natuurlijke gesteldheid van het terrein (een groot moerassig veengebied) te begrijpen. Wel wordt rond 1600 bij een passage in het veen het Nieuwe Retranchement van Over-Reest gebouwd.

In 1625 lijdt het platteland van Overijssel sterk onder de plundertochten van graaf Hendrik van den Bergh, legeraanvoerder in Spaanse dienst. De angst bestaat dat hij naar het noorden zal oprukken en daarbij gebruik gaat maken van de zomerweg die door de venen van het Overijsselse Ommen naar het Drentse Zuidwolde loopt. Op kosten van Groningen en Friesland wordt daarom langs deze weg een nieuwe schans gebouwd, waarmee men denkt het Noorden voldoende beschermd te hebben. Het even noordelijker gelegen retranchement van Avereest wordt gaandeweg verlaten. De nieuw gebouwde schans beslaat een vierkant met aan de Ommense kant drie punten (bastions) en daarvoor een wal. Rond 1670 wordt zij verder versterkt met het oog op de hachelijke situatie waarin de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden begint te verkeren. Het mag echter alles niet baten: na de val van Deventer in juni 1672 trekt een groot gedeelte van de troepen van Bernard van Galen, de bisschop van Munster, naar Ommen en bezet vandaaruit de schans. Dat gebeurt zonder slag of stoot, de verdediging, die bestaat uit 146 musketiers en 55 piekdragers, vlucht bij het zien van de vijand naar het noorden. Lang duurt de bezetting niet; aan het einde van het jaar wordt Van Galen gedwongen onze gewesten te verlaten.

Vanaf dat moment, nadat de Republiek met de diverse tegenstanders vrede heeft gesloten, neemt de militaire betekenis van de schans af. Er blijft een bezettingsmacht aanwezig, maar die heeft meer te stellen met de plaatselijke bevolking dan met militaire opponenten. Zo is het bijvoorbeeld de inwoners van Ommen niet toegestaan om in de omgeving van de vestingwerken het veen te bewerken of boekweit te zaaien; hetgeen de gemoederen in Ommen hoog doet oplaaien. In 1679 komt het tot een opstand, ze halen tijdelijk hun recht, maar als vanaf 1686 leidijken worden aangelegd, die men op zoveel passen afstand niet eens mag benaderen, is de maat vol. Pas in 1715 zien ze de kans schoon om verhaal te halen. In dat jaar heeft de Raad van State namelijk besloten om de Ommerschans te ontruimen. Commandant Majoor Moespas is het echter toegestaan om er te blijven wonen, waarbij hij tevens het vruchtgebruik zal blijven genieten van de tuinen en weiden die bij de schans behoren. Dat pikken de Ommenaren niet: de burgerij wordt bijeengeroepen en de commandant wordt (tijdelijk) verjaagd.

Pas in 1740 komt de schans weer in militaire handen, dan wordt zij vergroot volgens het Nieuw-Nederlands Stelsel met vier bastions, vier ravelijnen, een dubbele gracht en een bedekte weg.

Het is dan echter geen verdedigingsschans meer, maar een van de grote munitieopslagplaatsen van Nederland: 's Lands Magazijnen. Deze worden op 12 juni 1787 overvallen door de burgermilities van Zwolle, Kampen en Vollehove, die er de wapens komen “halen”, die zij nodig hebben voor hun strijd tegen de regenten. Commandant Gerard Prins houdt dapper stand, maar na een dag moet hij de sleutel van de magazijnen afgeven, de overvallers hebben maar liefst een week nodig en veertig karren om hun buit naar Ommen te vervoeren, waar het verscheept wordt voor de tocht naar de respectievelijke thuishavens. De schans is daarna nog bijna acht jaar bezet geweest tot aan het begin van de Franse tijd; de Bataafse Republiek. In 1819 wordt het terrein in bruikleen gegeven aan de Maatschappij van Weldadigheid, die er de bedelaarskolonie Ommerschans (700-900 ha.) vestigt.

De Verdedigingsschans

Voor de Noordelijke Nederlanden is 1591 een belangrijk jaar in de Tachtigjarige Oorlog als Zutphen, Deventer, Delfzijl, Hulst, Nijmegen, Steenwijk, Coevorden en Geertruidenberg op de Spanjaarden wordt heroverd, uiteindelijk valt in 1594 ook de stad Groningen. Stad en Ommelanden worden daarop als volwaardig lid opgenomen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In 1596 nemen de Groningers het besluit om de grenzen van het gewest beter te gaan beschermen. Coevorden, Boertange en Bellingwolde worden gefortificeerd. De zuidgrens tussen Coevorden en Meppel blijft grotendeels onbeschermd, maar dat was gezien de natuurlijke gesteldheid van het terrein (een groot moerassig veengebied) te begrijpen. Wel wordt rond 1600 bij een passage in het veen het Nieuwe Retranchement van Over-Reest gebouwd.

In 1625 lijdt het platteland van Overijssel sterk onder de plundertochten van graaf Hendrik van den Bergh, legeraanvoerder in Spaanse dienst. De angst bestaat dat hij naar het noorden zal oprukken en daarbij gebruik gaat maken van de zomerweg die door de venen van het Overijsselse Ommen naar het Drentse Zuidwolde loopt. Op kosten van Groningen en Friesland wordt daarom langs deze weg een nieuwe schans gebouwd, waarmee men denkt het Noorden voldoende beschermd te hebben. Het even noordelijker gelegen retranchement van Avereest wordt gaandeweg verlaten. De nieuw gebouwde schans beslaat een vierkant met aan de Ommense kant drie punten (bastions) en daarvoor een wal. Rond 1670 wordt zij verder versterkt met het oog op de hachelijke situatie waarin de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden begint te verkeren. Het mag echter alles niet baten: na de val van Deventer in juni 1672 trekt een groot gedeelte van de troepen van Bernard van Galen, de bisschop van Munster, naar Ommen en bezet vandaaruit de schans. Dat gebeurt zonder slag of stoot, de verdediging, die bestaat uit 146 musketiers en 55 piekdragers, vlucht bij het zien van de vijand naar het noorden. Lang duurt de bezetting niet; aan het einde van het jaar wordt Van Galen gedwongen onze gewesten te verlaten.

Vanaf dat moment, nadat de Republiek met de diverse tegenstanders vrede heeft gesloten, neemt de militaire betekenis van de schans af. Er blijft een bezettingsmacht aanwezig, maar die heeft meer te stellen met de plaatselijke bevolking dan met militaire opponenten. Zo is het bijvoorbeeld de inwoners van Ommen niet toegestaan om in de omgeving van de vestingwerken het veen te bewerken of boekweit te zaaien; hetgeen de gemoederen in Ommen hoog doet oplaaien. In 1679 komt het tot een opstand, ze halen tijdelijk hun recht, maar als vanaf 1686 leidijken worden aangelegd, die men op zoveel passen afstand niet eens mag benaderen, is de maat vol. Pas in 1715 zien ze de kans schoon om verhaal te halen. In dat jaar heeft de Raad van State namelijk besloten om de Ommerschans te ontruimen. Commandant Majoor Moespas is het echter toegestaan om er te blijven wonen, waarbij hij tevens het vruchtgebruik zal blijven genieten van de tuinen en weiden die bij de schans behoren. Dat pikken de Ommenaren niet: de burgerij wordt bijeengeroepen en de commandant wordt (tijdelijk) verjaagd.

Pas in 1740 komt de schans weer in militaire handen, dan wordt zij vergroot volgens het Nieuw-Nederlands Stelsel met vier bastions, vier ravelijnen, een dubbele gracht en een bedekte weg.

Het is dan echter geen verdedigingsschans meer, maar een van de grote munitieopslagplaatsen van Nederland: 's Lands Magazijnen. Deze worden op 12 juni 1787 overvallen door de burgermilities van Zwolle, Kampen en Vollehove, die er de wapens komen “halen”, die zij nodig hebben voor hun strijd tegen de regenten. Commandant Gerard Prins houdt dapper stand, maar na een dag moet hij de sleutel van de magazijnen afgeven, de overvallers hebben maar liefst een week nodig en veertig karren om hun buit naar Ommen te vervoeren, waar het verscheept wordt voor de tocht naar de respectievelijke thuishavens. De schans is daarna nog bijna acht jaar bezet geweest tot aan het begin van de Franse tijd; de Bataafse Republiek. In 1819 wordt het terrein in bruikleen gegeven aan de Maatschappij van Weldadigheid, die er de bedelaarskolonie Ommerschans (700-900 ha.) vestigt.

De bedelaarskolonie

In de negentiende eeuw krijgt de Ommerschans , die voor die tijd een fortificatie ter bescherming van de zuidgrenzen van Groningen, Friesland en Drente is geweest, een nieuwe bestemming. In 1818 is op initiatief van Johannes van den Bosch de Maatschappij van Weldadigheid opgericht met als doel om het groeiende aantal paupers, bedelaars, landlopers, vondelingen, wezen, op te voeden tot zedelijkheid en een bestaan te laten opbouwen in zogenaamde landbouwkolonies.

Met subsidie van Koning Willem I worden de eerste kolonies gesticht op de woeste gronden in Zuid-Oost Friesland, Zuid-West Drenthe en het noorden van Overijssel. Daar ontstaan de kolonies Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord. Kenmerk van deze drie kolonies is dat men daar -weliswaar onder toezicht-, in betrekkelijke vrijheid zelfstandig kleinschalige landbouw kan uitoefenen. De kolonies krijgen echter ook te maken met lieden die niet willen of kunnen werken. Voor hen bedenkt men een veel strengere kolonievorm, namelijk een waarin men niet vrij is en onder dwang arbeid moet verrichten.

Er wordt wel eens anders beweerd, maar de Ommerschans is de eerste en in het begin de grootste dwangkolonie van de Maatschappij. In 1824 komt in Merksplas (toen de Zuidelijke Nederlanden) een veel groter bedelaarsgesticht gereed van de Zuidelijke Maatschappij van Weldadigheid, deze staat onder hetzelfde bestuur als de Noordelijke Maatschappij.

Veenhuizen (in 1823 klaar) is gebouwd als wezengesticht, nadat de Maatschappij met de regering zgn. wezencontracten heeft afgesloten. Als de drie gestichten voor wezen niet vol komen, bestemt men een gesticht tot bedelaarsverblijf. Het bedelaarsgesticht Ommerschans komt in 1820 gereed. Centraal staat het hoofdgebouw, een twee verdiepingen tellend kloosterachtig vierkant gebouw met een grote binnenplaats en met blinde buitenmuren van 100/120 meter elk. Op de hoeken bevinden zich de verblijven van de zaalbeheerders, deze hebben wel ramen. Het hoofdgebouw is bedoeld voor 1200-1500 bedelaars, die in dertig zalen van 40 á 50 personen zijn ondergebracht, naar sekse gescheiden. Over de binnenplaats is een houten hek aangebracht, waarlangs wachters patrouilleren. Op de binnenplaats, maar ook in een reeks van bijgebouwen, zijn werkplaatsen ingericht waarin de arbeid moet worden verricht. Het gaat daarbij om spinnen, naaien, weven, breien en verstellen voor vrouwen en om klompen, schoenen en kleren te maken voor mannen. Ook is er een smederij, een touwslagerij, een spijkermakerij en een timmerwerkplaats. Er is een grote juteweverij met 100 weefgetouwen voor het vervaardigen van koffiebalen.Vanwege het ontsnappingsgevaar is het complex met een gracht omgeven. Buiten de gracht liggen boerderijen (uiteindelijk 21) waar men, onder geleide van soldaten, landarbeid verricht.

De beloning voor arbeid is nominaal fl. 1.50 per week. Daarvan wordt fl. 1,- ingehouden voor kost en werkkleding. De overige 50 cent wordt uitbetaald in bonnen (later OS geld), die buiten het gesticht geen waarde hebben en dus alleen te besteden zijn in de winkel van het gesticht. Hiervan moet men ook een extra maaltijd kopen, naast de ene warme (slechte) maaltijd per dag die iedereen krijgt. Wie niet in staat is om te werken, wordt gekort op zijn uitkering; wie extra werk kan verzetten, heeft de mogelijkheid om meer dan fl. 1.50 te verdienen. Wie op deze wijze meer dan fl. 25,- heeft weten te sparen (oververdienste!) kan in aanmerking komen om ontslagen te worden uit het gesticht.

Ofschoon de kolonies opgericht zijn ter verheffing en beschaving van arme lieden, heeft ze deze pretentie maar zeer gedeeltelijk kunnen waarmaken. Zo ook in de Ommerschans, er is een schooltje annex onderwijzerswoning op het terrein, maar omdat ook kinderen (vanaf 8 jaar) geacht worden geld te verdienen en dus te werken, komt er van schoolgaan niet veel. Ook met de beoogde zedelijke verheffing is het droevig gesteld: het aangebrachte hek tussen de mannen- en vrouwenverblijven, ook echtparen zijn van elkaar gescheiden, heeft geen enkel effect, volgens bezoekers van het gesticht zijn de meeste meisjes en vrouwen zwanger (zie voetreizen van Van Lennep en Van Hoogendorp).

Aangezien het aantal overplaatsingen uit de “vrije” kolonies en opsturing uit de steden achterblijft bij de prognoses, wordt al snel een actiever beleid gevoerd om bedelaars naar de Ommerschans te krijgen. In 1823 looft de overheid een premie van fl. 40,- uit voor iedere “bedelaar” die naar de schans wordt gezonden. Vanaf die tijd zit het gesticht tjokvol, meer dan 2000 mensen verblijven er dan. Inmiddels zijn de wezengestichten in Veenhuizen klaar en men ziet zich genoodzaakt om 1 gesticht te bestemmen voor bedelaars, zodat de Ommerschans meer "lucht" krijgt.

Financieel blijken de kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid niet op eigen benen te kunnen staan. Nadat Koning Willem I persoonlijk meerdere keren donaties heeft gegeven (overigens uit de schatkist), wordt in 1859 het beheer van Veenhuizen en Ommerschans door de regering overgenomen. Dit zijn dan officieel 's Rijks Bedelaarsgestichten. In 1890 wordt de Ommerschans opgeheven, vanaf 1870 verblijven er al geen vrouwen en meisjes meer. De gebouwen worden voor afbraak verkocht. Sommige boerderijen worden verkocht aan de bewoners, andere worden, samen met grote stukken grond, enige tijd later gevoegd bij ‘Veldzicht', een opvoedingsgesticht voor jongens dat in 1894 is opgericht.

Veldzicht

Financiën

Lidmaatschap en financieel beheer

Het is mogelijk om lid te worden van de Vereniging de Ommerschans.
Het lidmaatschapsjaar loopt van januari-december.

De contributie bedraagt voor een hoofdlid € 15,-. Voor elk volgend lid, jeugd (t/m 16) en 65ers is de bijdrage € 10,- per jaar.
Men kan donateur worden vanaf € 15,-.

Bij voorkeur wensen wij graag uw contributie via automatische incasso, hierbij het formulier: download

Opzeggingen dienen schriftelijk te geschieden vóór 1 oktober voorafgaande aan het lidmaatschapsjaar.

Jaaroverzicht:
Balans en overzicht Jaarrekening 2015
Balans en overzicht Jaarrekening 2014

Wilt u ons werk ondersteunen b.v. met een gift, sponsoring of een advertentie in ons boekje, dan is uw bijdrage bijzonder welkom op Rek.nr. NL53RABO0312968922 t.n.v. Vereniging De Ommerschans onder vermelding van de doelstelling van uw bijdrage.

Contact

Wilt u meer weten van Vereniging De Ommerschans of wilt u een rondwandeling door het gebied?
Wilt u meer informatie over de Ommerschans of wilt u een boekje bestellen á € 7,50 (inclusief verzendkosten)?

Neem dan gerust contact met ons op via het onderstaande formulier of onze contactgegevens.

Secretariaat: tel 06-13629524
E-mail: info@ommerschans.nl

Ommerschans spel
Om het bordspel over de ommerschans te bestellen, vul het onderstaande formulier in met als onderwerp: Spel bestellen, of lees meer.

Contact
Uw bericht is verzonden.
Naam:
E-mail adres:
Onderwerp:
Bericht:

Locatie

Weblinks

Natuurlijk Ommen
Rijksmonumentenzorg
Maatschappij van Weldadigheid
Historische Kring Ommen
Historische Vereniging Avereest
Staatsbosbeheer

Stamboomonderzoek
Bonmama.nl
Drents Archief Assen - Zoekwijzer armenkoloniën

Sitemap

Volgt spoedig.